Beata Śpiewak-Siwulska
Prezeska Fundacji
Aromatyczne pożegnanie lata
Podczas wydarzenia „Pożegnanie Lata z Lodołamaczem” zaprosiliśmy uczestników do wyjątkowej Degustacji Naparów. Spotkanie rozpoczęło się od aromatycznej podróży przez nietypowe smaki, zapachy i kolory roślin, które na co dzień często mijamy bez większej uwagi.
Na stołach pojawiły się czajniczki, szklanki i pucharki, a wraz z nimi roślinne napary, które uruchamiały zmysły i wyobraźnię. Uczestnicy próbowali odgadnąć, z czego zostały przygotowane poszczególne napoje. Jedne zaskakiwały kolorem, inne zapachem, jeszcze inne smakiem, który trudno było od razu nazwać. Świeżo zerwana i zaparzona pokrzywa przywoływała skojarzenia z gotowanymi warzywami, ziemniakiem na parze albo delikatną zieloną nutą. Przy stolikach słychać było komentarze, śmiech, zdziwienie i zaciekawienie. „Nie wiem, co to jest, ale pyszne!” - takie reakcje najlepiej oddawały atmosferę spotkania.
Czym są napary?
Najprościej mówiąc, napar to napój przygotowany przez zalanie wybranych części roślin gorącą wodą i pozostawienie ich na określony czas, aby oddały wodzie swój smak, aromat, kolor i część naturalnych właściwości.
Do naparów można wykorzystywać liście, kwiaty, owoce, nasiona, korzenie, korę lub całe ziele. W polskiej tradycji najczęściej kojarzymy je z herbatą z lipy, mięty, rumianku, pokrzywy czy dzikiej róży, ale świat naparów jest znacznie bogatszy. Można przygotowywać je z roślin ogrodowych, łąkowych, sadowniczych, przyprawowych, a także z tych, które zwykle traktujemy jako chwasty.
Napar nie musi być zwykłą „herbatką”. Może być doświadczeniem sensorycznym, czyli takim, które angażuje wszystkie zmysły. Najpierw patrzymy na kolor: złoty, zielonkawy, bursztynowy, różowy, herbaciany albo niemal przezroczysty. Potem pojawia się zapach: świeży, trawiasty, kwiatowy, kwaskowy, owocowy, ziemisty, żywiczny, korzenny. Dopiero później przychodzi smak, często subtelny i nieoczywisty.
Czasem roślina pachnie inaczej, niż smakuje. Czasem napar zmienia się po kilku minutach. Czasem pierwszy łyk zaskakuje, a drugi pozwala odkryć coś znajomego.
Doświadczenie dla zmysłów
Właśnie na tym polega Degustacja Naparów. Nie chodzi wyłącznie o wypicie ciepłego napoju. Chodzi o zatrzymanie się, sprawdzenie własnych skojarzeń, rozmowę z innymi i spojrzenie na rośliny z nowej perspektywy. Każdy napar staje się małą opowieścią: o ogrodzie, łące, kuchni, pamięci, dzieciństwie, domu albo sąsiedztwie.
Wydarzenie miało również wymiar integracyjny. Przy wspólnych stołach łatwiej rozpocząć rozmowę, zwłaszcza gdy na środku pojawia się coś, co wszyscy mogą razem odkrywać. Degustacja uruchamiała ciekawość i zachęcała do dzielenia się wrażeniami. Jedna osoba rozpoznawała zapach z ogródka babci, inna przypominała sobie zioła suszone w kuchni, ktoś inny po raz pierwszy próbował naparu z rośliny, którą wcześniej znał tylko z wyglądu. Takie spotkania pokazują, że rośliny mogą być pretekstem do budowania relacji.
Sezonowość i wspólne smakowanie
W naparach ważna jest także sezonowość. Inaczej smakują rośliny zbierane wiosną, inaczej latem, a jeszcze inaczej jesienią. Pożegnanie lata było więc idealnym momentem na takie wydarzenie. To czas, kiedy ogrody, sady i łąki są jeszcze pełne aromatów, ale powoli zaczynają przechodzić w inną porę roku. Wspólne picie naparów pozwoliło symbolicznie zatrzymać ten moment: ostatnie ciepło, dojrzałe owoce, zapach zieleni i wspomnienie wakacyjnej swobody.
Podczas spotkania pojawiły się także mirabelki z ogrodu społecznego Domu Utopii. Żółte, dojrzałe owoce stały się kolejnym elementem wspólnego doświadczenia. Były słodkie, soczyste i bardzo zwyczajne, a jednocześnie właśnie dzięki tej zwyczajności tworzyły atmosferę bliskości. Uczestnicy dzielili się owocami, rozmawiali, śmiali się i wspólnie szukali serwetek. Takie drobne sytuacje często najlepiej pokazują, czym jest prawdziwa integracja: nie wielkim hasłem, ale prostym byciem razem przy jednym stole.
Warsztat, spotkanie, rozmowa
Degustacja Naparów może mieć wiele form. Może być spokojnym spotkaniem przy ziołach, warsztatem edukacyjnym, elementem pikniku sąsiedzkiego, wydarzenia kulturalnego, zajęć dla seniorów, spotkania międzypokoleniowego albo programu integracyjnego. Może być połączona z rozmową o roślinach, wspomnieniami uczestników, nauką rozpoznawania wybranych gatunków, opowieścią o dawnych domowych praktykach lub działaniem artystycznym. Każda grupa wnosi do takiego spotkania coś własnego.
Ważne jest również to, że napary uczą uważności. W codziennym pośpiechu często pijemy szybko, nie zastanawiając się nad smakiem i zapachem. Tutaj tempo jest inne. Trzeba poczekać, aż woda wydobędzie z roślin aromat. Trzeba powąchać, spróbować, porównać. Trzeba pozwolić sobie na niepewność: „nie wiem, co to jest”, „z czymś mi się kojarzy”, „smakuje znajomo, ale nie umiem nazwać”. To proste ćwiczenie obecności, które dobrze działa zarówno podczas wydarzeń kameralnych, jak i większych spotkań.
Rośliny jako opowieść o miejscu
Napary mogą też otwierać rozmowę o lokalnym dziedzictwie. Wiele roślin ma swoje miejsce w domowych historiach, dawnych zwyczajach i rodzinnych praktykach. Ktoś pamięta lipę zbieraną z babcią. Ktoś inny suszoną miętę w papierowej torebce. Ktoś wspomina pokrzywę traktowaną kiedyś z rezerwą, a dziś odkrywaną na nowo. W Nowej Hucie, dzielnicy zbudowanej z wielu pamięci, biografii i migracji, takie opowieści nabierają szczególnego znaczenia. Rośliny mogą prowadzić do historii ludzi, miejsc i domów.
Dlatego Degustacja Naparów jest czymś więcej niż poczęstunkiem. To spotkanie z roślinami, ale też z drugim człowiekiem. To zaproszenie do rozmowy o smaku, pamięci, ogrodach, sąsiedztwie i trosce. To wydarzenie, które może być lekkie, przyjemne i pełne humoru, a jednocześnie głęboko społeczne.
Zapraszamy do kontaktu
Dziękujemy wszystkim uczestnikom „Pożegnania Lata z Lodołamaczem” za ciekawość, otwartość i wspólne smakowanie roślinnych opowieści. Dziękujemy za rozmowy, skojarzenia, pytania i gotowość do odkrywania tego, co pozornie dobrze znane.
Jeśli są Państwo zainteresowani organizacją Degustacji Naparów podczas wydarzenia kulturalnego, warsztatu, pikniku, spotkania sąsiedzkiego, zajęć dla seniorów, wydarzenia integracyjnego lub kameralnego spotkania tematycznego, zapraszamy do kontaktu.
Chętnie przygotujemy degustację dopasowaną do charakteru wydarzenia, miejsca i uczestników.
Fot. Artur Rakowski